PEDİATRİK AGE (Kusma, Diyare & Dehidratasyon)

Kusma Kontrolü, Holliday-Segar Sıvı & Kan Gazı Kriterleri

EMİN'SEN

1. Kusma Kesici (Yalnızca Ondansetron - Metpamid Çocukta YASAK!):
  1. Ondansetron (Zofran / Zofer 4 mg amp): Tek doz yavaş IV puşe (Oral alımı açmak için).
    • 6 ay – 6 yaş (10-20 kg): 2 mg IV
    • > 6 yaş (> 20 kg): 4 mg IV (Maksimum tek doz 4 mg).
2. IV Sıvı Tedavisi:
  1. Akut Bolus (Dolaşımı Açma - Ağır Dehidrate): %0.9 SF veya RL 10 - 20 ml/kg 30-60 dakikada hızlı infüzyon.
    (10 kg: ~150-200 cc | 20 kg: ~250-400 cc | 30 kg: ~500 cc). (Hipotonik mayi KESİNLİKLE kullanılmaz!)
  2. 24 Saatlik İdame Mayi (Holliday-Segar):
    ⚠️ Hipotonik sıvı (1/2 / 1/3) verme! Standart idame: %5 Dekstroz + %0.9 NaCl (İdrar çıkışı sonrası 20 mEq/L KCl eklenir).
    • 10 kg: 1000 cc / gün (~42 cc/saat)
    • 20 kg: 1500 cc / gün (~62 cc/saat)
    • 30 kg: 1700 cc / gün (~70 cc/saat)
    • 40 kg: 1900 cc / gün (~80 cc/saat)
3. Standart Taburculuk Reçetesi (Viral AGE):
  1. Oral Rehidrasyon Sıvısı (ORS):
    • GE-Oral Poşet: 1 litre kaynamış ılımış suya 1 poşet eritilir. Her kusma veya sulu dışkı sonrası 1 çay bardağı (~100 cc) yudum yudum içirilir (Anneye tembih et: Kaşıkla verilir!).
    • Supplyte Solüsyon (Alternatif): GE-Oral tadını tolere edemeyen çocuklarda elma aromalı hazır ORS solüsyonu (Supplyte vb.) oral alımı kolaylaştırır (Ödenmez, reçete dışıdır).
  2. Çinko (Zinco Şurup - Tek Başına): < 6 ay: 10 mg/gün, ≥ 6 ay: 20 mg/gün (10-14 gün mukoza tamiri için).
  3. Probiyotik: NBL ATP/Culturelle Kid/Reflor/Maflor şase 1x1 veya 2x1 (Sıcak olmayan su/yoğurda katılır; SGK ödemez, reçetesiz alınır, ekonomik kısıtlılıkta yoğurt/kefir önerilir).
  4. Ateş / Ağrı: Parasetamol (Parol/Tylol şurup) 10-15 mg/kg (Gerekirse 4-6 saatte bir).
4. Antibiyotik (Yalnızca Kanıtlı Dizanteri / Parazitte):
  • Ateşli invaziv (kanlı mukuslu) dizanteri (Shigella şüphesi):: Azitromisin 10-12 mg/kg/gün, tek doz, 3 gün; ağır olguda seftriakson 50-100 mg/kg/gün. Şigella'da Trimetoprim + Sulfametoksazol direnci yüksektir.
  • Yeşil / Kötü Kokulu Dışkı) (Amipli / Paraziter Dizanteri Şüphesi)( Metronidazol (Nidazol/Flagyl) 125 mg süsp (40 mg/kg/gün, 3 doza bölünerek 7 gün)(Örnek hesap: 10 kg çocuk, 400 mg/gün, 3 doza bölersek 125 mg'dan birer ölçek yeterli olacaktır.)

EMİN DEĞİLSEN

1. Dışkı & Kusmuk Rengine Göre Hızlı Ön Tanı:

  • Sarı / Sulu Dışkı: %90 Viral AGE (Rotavirüs vb.). Antibiyotiksiz, ORS + Çinko + Probiyotik ile izle.
  • Yeşil / Kötü Kokulu Dışkı: Hızlı bağırsak pasajı veya Paraziter (Giardiasis) enfeksiyon kuşkusu; düzelmezse gaita mikroskopisi iste.
  • Kanlı / Mukuslu Dışkı: Bebekte ağlama krizi, kusma veya 'çilek jölesi' dışkı varsa invajinasyon (acil USG). Ateşsiz kanlı ishalde STEC düşün: antibiyotik ve ishal kesici verme, HÜS açısından izle. Ateşli dizanteride kültür al, pediatriyle planla.
  • ⚠️ Yeşil / Safralı Kusmuk: DİKKAT! Bu gastroenterit değildir; aksi kanıtlanana kadar mekanik barsak obstrüksiyonu, invajinasyon veya volvulustur (Acil Çocuk Cerrahisi!).

2. Cidi Hatalar & Kırmızı Çizgiler:

  • Metpamid YASAK: Çocuklarda akut tortikolis, boyun kasılması ve okülojirik kriz yapar!
  • İshal Kesici (Loperamid) YASAK: Toksik megakolon ve paralitik ileusa neden olur. Klinik gereklilik halinde şiddetli AGE'de pediatriste danışılarak Raxerin verilebilir
  • Akut İshalde Demir (Ferrum / Ferrozinc) VERİLMEZ: Demir, lümendeki bakterileri besler ve mukozayı tahriş ederek ishali şiddetlendirir. Yalnızca tek başına Çinko verilir.

3. Kan Gazı & Bikarbonat (HCO₃) Kriterleri:

  • HCO₃ ≥ 20: Hafif tablo, oral hidrasyon (GE-Oral) yeterli.
  • HCO₃ 18: Orta dehidratasyon,izotonik sıvı (%0.9 NaCl veya Ringer laktat) kullanılır; 1/2 veya 1/3 gibi hipotonik sıvı verilmez.
  • HCO₃ 16-17: Belirgin metabolik asidoz ve doku hipoperfüzyonu; SF yükleme + 4 saatte gidecek şekilde hidrasyon ve kan gazı kontrolü yap.
  • PaCO₂ > 50-60 mmHg: Solunumsal kompansasyon tükenmiş, çocuk solunum yetmezliğine giriyor demektir!

4. KÖTÜLEŞİRSE: 112 KKM & Sevk:

  • Göz kürelerinde çökme, turgor > 2 sn, kapiller dolum > 3 sn, 6 saattir idrar çıkarmama (anüri), letarji/uykuya meyil veya safralı kusma varlığında damar yolu açık tutularak acilen Pediatri Uzmanı / Çocuk Cerrahisi olan merkeze sevk edilir.
Yasal Uyarı & Sorumluluk Reddi:
Bu sitede yer alan protokoller, dozlar ve klinik algoritmalar yalnızca hekimler ve sağlık çalışanları için mesleki hafıza desteği amacıyla derlenmiştir. Hekim-hasta ilişkisi doğurmaz; resmi tanı/tedavi kılavuzu, mevzuat veya protokol niteliği taşımaz. Sitede yer verilen ticari isimler (müstahzarlar) yalnızca acil pratik hatırlatmayı kolaylaştırmak amacıyla emsal olarak paylaşılmış olup hiçbir ilaç firmasıyla reklam, sponsorluk veya maddi çıkar bağı bulunmamaktadır; bağlayıcı olan her zaman etken maddedir. Her ilaç önce etken maddeyle yazılır; parantez içindeki ticari isimler yalnızca örnektir, aynı etken maddeyi içeren muadiller de kullanılabilir. 'SGK ödemez', 'reçetesiz alınır' gibi geri ödeme ifadeleri SUT değişikliklerine bağlıdır. Tıbbi kararlar, dozaj, endikasyon, kontrendikasyon ve nihai uygulama sorumluluğu bütünüyle hastayı bizzat takip ve muayene eden hekimin mesleki takdirindedir. İçerik yazarın bilgi ve deneyimine ve belirtilen kaynaklara dayanır; hata içerebilir ve her zaman güncel olmayabilir. Kılavuz tablo ve algoritmaları birebir kopyalanmaz; kaynak gösterilerek özetlenir. Doz, endikasyon ve kontrendikasyonlar uygulamadan önce güncel kılavuz, ürün bilgisi (KÜB) ve kurum protokolüyle doğrulanmalıdır. Klinik karar ve uygulama sorumluluğu hastayı değerlendiren hekime aittir. Hata bildirimi: dalseckinemin@gmail.com.

· Son düzenleme: 05.11.2026