Güncel sürüm: doctoremin.com/anafilaksi · Son düzenleme: 05.11.2026
ANAFİLAKSİ PROTOKOLÜ (Erişkin & Pediatrik)
EMİN'SEN
⚠️ DİKKAT: Avil veya Kortizon ile VAKİT KAYBETME! Damar yolu bekleme, SC (deri altı) yapma!
-
Erişkin dozu: 0.5 mg IM. Dozu mL ile değil mg ile hesapla, ampul etiketini oku. Pediatrik doz: 0.01 mg/kg IM (en fazla 0.3 mg; ≥ 12 yaşta 0.5 mg).
Uygulama Yeri: Uyluk anterolateral orta 1/3 (Vastus lateralis) kası içine dik açıyla. - Tekrarlama Kuralı: Klinik yanıt yoksa 5 dakika sonra 2. doz IM adrenalin uygulanır. İki doz IM adrenalin ve sıvıya rağmen düzelme yoksa refrakter anafilaksidir: uzman desteğiyle düşük doz IV adrenalin infüzyonu başlatılır. İnfüzyon başlayana kadar IM adrenalin 5 dakikada bir tekrarlanmaya DEVAM EDER.
- Pozisyon: Hipotansif hastayı sırtüstü yatır, bacaklarını kaldır (pasif bacak kaldırma). Solunum sıkıntısı veya stridor varsa oturur pozisyon; gebede sol yan yatış.
- Oksijen: Rezervuarlı geri solumasız maske ile yüksek akım O₂ (10-15 L/dk). Stridor veya larinks ödeminde IM adrenaline EK olarak nebül adrenalin. IM adrenalinin yerine geçmez. DİKKAT: Türkiye'de 1 mL'lik ampuller 0.25 mg, 0.5 mg ve 1 mg içerir; dozu mL ile değil mg ile hesapla, ampul etiketini oku.
-
Agresif Sıvı (Hipotansiyon / Şokta):
- Erişkin: 1000 - 2000 cc SF ilk 30-60 dakikada hızlı infüzyon.
- Pediatrik: 20 ml/kg SF hızlı bolus.
- Metilprednizolon (Prednol): 1-2 mg/kg IV (Erişkinde standart 40-80 mg IV) VEYA Deksametazon (Dekort): 8-16 mg IV (Çocukta: 0.3-0.6 mg/kg). Kortikosteroid rutin önerilmez; refrakter reaksiyonda veya eşlik eden astım/şokta düşünülür.
- Feniramin (Avil): 1 ampul yavaş IV/IM (Çocukta: 1 mg/kg, maksimum 50 mg). Antihistaminik yalnızca cilt bulgularını hafifletir.
• Toplam 2 doz IM ve agresif sıvı yüklemesine rağmen hipotansiyon sürüyorsa 3. kez IM beklenmez; Adrenalin IV İnfüzyonuna geçilir (Erişkin: 1-10 mcg/dk titre; Pediatrik: 0.1-1 mcg/kg/dk). Örnek: 1 mg adrenalin + 250 mL SF = 4 mcg/mL; pompayla 15 mL/saat = 1 mcg/dk.
• Hasta Beta-bloker kullanıyorsa adrenaline yanıtsız kalabilir → Glukagon 1-5 mg IV düşünülür.
EMİN DEĞİLSEN
1. Tanı Tuzağı (Cilt Bulgusu Şart Değildir!):
- Hastaların %10-20'sinde ürtiker veya anjiyoödem gelişmeyebilir! Alerjen maruziyeti sonrası ani hipotansiyon veya tek başına laringospazm/stridor anafilaksidir.
2. KÖTÜLEŞİRSE: ACİL SEVK & HAVAYOLU GÜVENCESİ (112 KKM):
- İkinci doz IM adrenaline rağmen yanıtsızlık, ilerleyen stridor veya derinleşen hipotansiyonda vakit kaybetmeden 112 KKM ile irtibata geçilip Kırmızı Kod ile yoğun bakım / ileri merkez sevki başlatılır.
- Larinks ödemi dakikalar içinde glottisi kapatabilir; stridor, ses kısıklığı veya sekresyonunu yutamama tablosu derinleşiyorsa gecikmeden erken entübasyon planlanmalı, zor havayolu seti ve krikotiroidotomi kiti hazır bulundurulmalıdır.
- Sevk sırasında hasta kesinlikle ayağa kaldırılmaz; supin pozisyonda, yüksek akım O₂ ve açık geniş damar yolundan hızlı kristaloid infüzyonu ile nakledilir.
3. Bifazik Reaksiyon & Gözlem:
- Semptomlar tamamen gerilese dahi 4-8 saat sonra nüksedebilir (Bifazik anafilaksi). Tek doz adrenaline hızla yanıt veren hasta semptomlar geçtikten sonra en az 6 saat izlenir. İki veya daha fazla doz gereken, ağır reaksiyon geçiren, ağır astımı olan, gece başvuran ya da acile uzak yaşayan hasta en az 12 saat izlenir.
4. Reçete & Taburculuk:
- Oral Antihistaminik (örn. Desloratadin 5 mg 1x1 veya Setirizin 10 mg 1x1) + Oral Kortikosteroid (Prednol 16-32 mg tb, 3-5 gün içinde azalarak kesilecek şekilde).
- Anafilaksi geçiren her hastaya taburculukta 2 adet adrenalin oto-enjektörü (Türkiye'de Penepin 0.15/0.3 mg) reçete edilir, kullanımı uygulamalı gösterilir ve kayda geçer. Alerji / İmmünoloji poliklinik kontrolü önerilir.