İDRAR YOLU ENFEKSİYONLARI (Sistit & Piyelonefrit)

Basit Sistit, Akut Piyelonefrit & Pediatrik Doz Rehberi

EMİN'SEN

1. Erişkin Akut Basit Sistit & Cinsiyete Göre Yaklaşım:
  1. Kadın Hastada Basamak Tedavisi:
    • 1. Basamak: Fosfomisin (Monurol 3g şase): Tek doz. Gece yatmadan önce mesane boşken 1 bardak suda eritilip içilir.
    • 2. Basamak (Şikayet sebat ederse): Nitrofurantoin (Piyeloseptyl 100 mg kapsül): 2x1 tok (5 gün) + Bol hidrasyon (2.5 - 3 L su/gün). (⚠️ GFR < 30 ml/dk olan yaşlı/böbrek hastasına ve piyelonefrite verilmez!).
    • Dirençli / Nüks Olgular: Tedaviye rağmen yanıt alınamıyorsa, TİT normal çıksa dahi interstisyel sistit, taş veya ürolojik patoloji açısından poliklinikten Ürolojiye yönlendir.
  2. Erkek Hastada Yaklaşım (DİKKAT!):
    • Erkekte Fosfomisin (Monurol) reçete edilmez (Yalnızca prostat biyopsisi profilaksisinde ödenir; erkekte sistit için SUT ödemez ve endikasyon dışıdır).
    • Sık tekrarlayan İYE öyküsü olan erkekte profilaktik amaçla Metenamin mandelat (Hippurin 1 g tb) 2x1 değerlendirilebilir.
  3. Semptomatik Destek: Fenazopiridin türevleri pratikte önerilmez; semptom kontrolü için bol hidrasyon + Parasetamol yeterlidir.
2. Akut Komplike İYE & Piyelonefrit (Ateş, Yan Ağrısı, KVAH (+), Yüksek CRP):
  1. Piyelonefritte antibiyotikten önce idrar kültürü alınır. Ayaktan oral tedavi planlanıyorsa ilk doz IV seftriakson 1 g yapılır, tedavi kültüre göre düzenlenir. Taş öyküsü, renal kolik, tek böbrek, erkek hasta, ürosepsis veya 48-72 saatte yanıtsızlıkta obstrüksiyon için USG yapılır; tıkanıklık varsa acil üroloji (drenaj). Öncelik Üroloji konsültasyonu ve yatış endikasyonunun değerlendirilmesidir.
  2. Ayaktan Oral Tedavi (Genel durumu iyi, yatış verilmeyen olguda):
    • İlk Tercih: Oral 3. Kuşak Sefalosporin (Sefiksim - Suprax 400 mg tb): 1x1 (7-10 gün). Bu tabloda Cipro sıklıkla dirençli kalır.
    • Alternatif: Sefuroksim aksetil (Aksef 500 mg tb) 2x1 VEYA Siprofloksasin (Cipro 500 mg tb) 2x1 (⚠️ DİKKAT: Cipro'ya Avrupa/EMA tarafından ciddi güvenlik kısıtlamaları getirilmiştir; direnç riski yüksektir ve 18 yaş altına KESİNLİKLE önerilmez!).
  3. Yatarak / Acil Parenteral Başlangıç:
    Seftriakson (Rocephin / Unacefin 1 g flakon): 1x1-2 g IV yavaş infüzyon.
3. Pediatrik İYE Tedavisi:
  1. Sefalosporin Grubu (İlk Tercih - Doz Ayarına Dikkat!):
    • Sefuroksim aksetil (Zinnat 125 mg / 250 mg süspansiyon): 20 - 30 mg/kg/gün (2 eşit doza bölünerek 7-10 gün).
    • Pratik: 2 yaş altı 125 mg formdan kiloya göre 2x1; 2-12 yaş 250 mg formdan kiloya göre 2x1 ölçek.
    • Alternatif: Amoksisilin-Klavulanat (Klavunat / Augmentin BID) 40-50 mg/kg/gün (2 dozda). Florokinolonlar (Cipro) çocukta kontrendikedir!
⚠️ KIRMIZI ÇİZGİLER (POLİFARMASİ & TUZAKLAR):
  • Sistitte Antibiyotik Kokteyli Yapma: Monurol + Cipro + Piyeloseptyl aynı anda reçete edilmez; polifarmasidir. Sadece biri seçilir.
  • Piyelonefritte Piyeloseptyl / Monurol İŞE YARAMAZ: Böbrek parankimine geçmezler; üst üriner sistem enfeksiyonunda oral 3. kuşak sefalosporin veya parenteral Seftriakson seçilmelidir.
  • Erkekte Monurol Ödenmez: Erkek hastaya sistit tanısıyla Monurol yazılırsa SGK/SUT kesintisi uygulanır.

EMİN DEĞİLSEN

1. Semptomsuz Bakteriüri Tuzağı:

  • İdrar tahlilinde lökosit ve bakteri var ama hastanın hiçbir şikayeti (yanma, sık çıkma, ateş) yoksa: Gebelere ve ürolojik girişim yapılacaklara tedavi verilir; yaşlı ve diyabetik asemptomatik hastaya antibiyotik VERİLMEZ!

2. Pediatrik Kırmızı Bayraklar:

  • < 2-3 Ay İnfant: Ateş ve İYE saptanan küçük bebekler ürosepsis ve VUR riski nedeniyle ayaktan tedavi edilmez; hastaneye yatırılmalıdır.
  • Tekrarlayan pediatrik İYE'ler altta yatan Vezikoüreteral Reflü (VUR) ve böbrek skarlaşması açısından Çocuk Nefroloji / Ürolojiye yönlendirilmelidir.

3. KÖTÜLEŞİRSE: 112 KKM & Üroloji / Dahiliye Sevki:

  • Oral alamayan, inatçı kusan, hipotansif (Sepsis/Ürosepsis kuşkusu), anürik veya taş/tıkanıklık zemininde gelişen piyelonefrit olguları ilk doz Seftriakson 1-2 g IV yapılarak acilen Üroloji / Yoğun Bakım olan merkeze sevk edilir.
Yasal Uyarı & Sorumluluk Reddi:
Bu sitede yer alan protokoller, dozlar ve klinik algoritmalar yalnızca hekimler ve sağlık çalışanları için mesleki hafıza desteği amacıyla derlenmiştir. Hekim-hasta ilişkisi doğurmaz; resmi tanı/tedavi kılavuzu, mevzuat veya protokol niteliği taşımaz. Sitede yer verilen ticari isimler (müstahzarlar) yalnızca acil pratik hatırlatmayı kolaylaştırmak amacıyla emsal olarak paylaşılmış olup hiçbir ilaç firmasıyla reklam, sponsorluk veya maddi çıkar bağı bulunmamaktadır; bağlayıcı olan her zaman etken maddedir. Her ilaç önce etken maddeyle yazılır; parantez içindeki ticari isimler yalnızca örnektir, aynı etken maddeyi içeren muadiller de kullanılabilir. 'SGK ödemez', 'reçetesiz alınır' gibi geri ödeme ifadeleri SUT değişikliklerine bağlıdır. Tıbbi kararlar, dozaj, endikasyon, kontrendikasyon ve nihai uygulama sorumluluğu bütünüyle hastayı bizzat takip ve muayene eden hekimin mesleki takdirindedir. İçerik yazarın bilgi ve deneyimine ve belirtilen kaynaklara dayanır; hata içerebilir ve her zaman güncel olmayabilir. Kılavuz tablo ve algoritmaları birebir kopyalanmaz; kaynak gösterilerek özetlenir. Doz, endikasyon ve kontrendikasyonlar uygulamadan önce güncel kılavuz, ürün bilgisi (KÜB) ve kurum protokolüyle doğrulanmalıdır. Klinik karar ve uygulama sorumluluğu hastayı değerlendiren hekime aittir. Hata bildirimi: dalseckinemin@gmail.com.

· Son düzenleme: 05.11.2026