Güncel sürüm: doctoremin.com/idrar-yolu-enfeksiyonu · Son düzenleme: 05.11.2026
İDRAR YOLU ENFEKSİYONLARI (Sistit & Piyelonefrit)
EMİN'SEN
-
Kadın Hastada Basamak Tedavisi:
• 1. Basamak: Fosfomisin (Monurol 3g şase): Tek doz. Gece yatmadan önce mesane boşken 1 bardak suda eritilip içilir.
• 2. Basamak (Şikayet sebat ederse): Nitrofurantoin (Piyeloseptyl 100 mg kapsül): 2x1 tok (5 gün) + Bol hidrasyon (2.5 - 3 L su/gün). (⚠️ GFR < 30 ml/dk olan yaşlı/böbrek hastasına ve piyelonefrite verilmez!).
• Dirençli / Nüks Olgular: Tedaviye rağmen yanıt alınamıyorsa, TİT normal çıksa dahi interstisyel sistit, taş veya ürolojik patoloji açısından poliklinikten Ürolojiye yönlendir. -
Erkek Hastada Yaklaşım (DİKKAT!):
• Erkekte Fosfomisin (Monurol) reçete edilmez (Yalnızca prostat biyopsisi profilaksisinde ödenir; erkekte sistit için SUT ödemez ve endikasyon dışıdır).
• Sık tekrarlayan İYE öyküsü olan erkekte profilaktik amaçla Metenamin mandelat (Hippurin 1 g tb) 2x1 değerlendirilebilir. - Semptomatik Destek: Fenazopiridin türevleri pratikte önerilmez; semptom kontrolü için bol hidrasyon + Parasetamol yeterlidir.
- Piyelonefritte antibiyotikten önce idrar kültürü alınır. Ayaktan oral tedavi planlanıyorsa ilk doz IV seftriakson 1 g yapılır, tedavi kültüre göre düzenlenir. Taş öyküsü, renal kolik, tek böbrek, erkek hasta, ürosepsis veya 48-72 saatte yanıtsızlıkta obstrüksiyon için USG yapılır; tıkanıklık varsa acil üroloji (drenaj). Öncelik Üroloji konsültasyonu ve yatış endikasyonunun değerlendirilmesidir.
-
Ayaktan Oral Tedavi (Genel durumu iyi, yatış verilmeyen olguda):
• İlk Tercih: Oral 3. Kuşak Sefalosporin (Sefiksim - Suprax 400 mg tb): 1x1 (7-10 gün). Bu tabloda Cipro sıklıkla dirençli kalır.
• Alternatif: Sefuroksim aksetil (Aksef 500 mg tb) 2x1 VEYA Siprofloksasin (Cipro 500 mg tb) 2x1 (⚠️ DİKKAT: Cipro'ya Avrupa/EMA tarafından ciddi güvenlik kısıtlamaları getirilmiştir; direnç riski yüksektir ve 18 yaş altına KESİNLİKLE önerilmez!). -
Yatarak / Acil Parenteral Başlangıç:
Seftriakson (Rocephin / Unacefin 1 g flakon): 1x1-2 g IV yavaş infüzyon.
-
Sefalosporin Grubu (İlk Tercih - Doz Ayarına Dikkat!):
• Sefuroksim aksetil (Zinnat 125 mg / 250 mg süspansiyon): 20 - 30 mg/kg/gün (2 eşit doza bölünerek 7-10 gün).
• Pratik: 2 yaş altı 125 mg formdan kiloya göre 2x1; 2-12 yaş 250 mg formdan kiloya göre 2x1 ölçek.
• Alternatif: Amoksisilin-Klavulanat (Klavunat / Augmentin BID) 40-50 mg/kg/gün (2 dozda). Florokinolonlar (Cipro) çocukta kontrendikedir!
- Sistitte Antibiyotik Kokteyli Yapma: Monurol + Cipro + Piyeloseptyl aynı anda reçete edilmez; polifarmasidir. Sadece biri seçilir.
- Piyelonefritte Piyeloseptyl / Monurol İŞE YARAMAZ: Böbrek parankimine geçmezler; üst üriner sistem enfeksiyonunda oral 3. kuşak sefalosporin veya parenteral Seftriakson seçilmelidir.
- Erkekte Monurol Ödenmez: Erkek hastaya sistit tanısıyla Monurol yazılırsa SGK/SUT kesintisi uygulanır.
EMİN DEĞİLSEN
1. Semptomsuz Bakteriüri Tuzağı:
- İdrar tahlilinde lökosit ve bakteri var ama hastanın hiçbir şikayeti (yanma, sık çıkma, ateş) yoksa: Gebelere ve ürolojik girişim yapılacaklara tedavi verilir; yaşlı ve diyabetik asemptomatik hastaya antibiyotik VERİLMEZ!
2. Pediatrik Kırmızı Bayraklar:
- < 2-3 Ay İnfant: Ateş ve İYE saptanan küçük bebekler ürosepsis ve VUR riski nedeniyle ayaktan tedavi edilmez; hastaneye yatırılmalıdır.
- Tekrarlayan pediatrik İYE'ler altta yatan Vezikoüreteral Reflü (VUR) ve böbrek skarlaşması açısından Çocuk Nefroloji / Ürolojiye yönlendirilmelidir.
3. KÖTÜLEŞİRSE: 112 KKM & Üroloji / Dahiliye Sevki:
- Oral alamayan, inatçı kusan, hipotansif (Sepsis/Ürosepsis kuşkusu), anürik veya taş/tıkanıklık zemininde gelişen piyelonefrit olguları ilk doz Seftriakson 1-2 g IV yapılarak acilen Üroloji / Yoğun Bakım olan merkeze sevk edilir.