Güncel sürüm: doctoremin.com/eriskin-akut-gastroenterit · Son düzenleme: 05.11.2026
ERİŞKİN AGE & BULANTI-KUSMA PROTOKOLÜ
EMİN'SEN
- Hidrasyon: 500 - 1000 cc SF (İzotonik) IV infüzyon (Hipotansiyon veya taşikardi varsa hızlı verilir).
-
Antiemetik (Bulantı / Kusma):
• Metoklopramid (Metpamid 10 mg ampul): 1 ampul 100 cc SF içine).
• VEYA Ondansetron (Zofran / Zofer 4-8 mg ampul): Dirençli kusmada 4-8 mg yavaş IV puşe. -
Antispazmodik (Kramp / Karın Ağrısı):
Hiyosin-N-butilbromür (Buscopan): 1 ampul yavaş IV/IM (Şiddetli kramp ve kolik tarzı bağırsak sancısını kesme konusunda tartışmalar mevcut). Glokom, prostat hipertrofisi ve kalp hastalığında verilmez. -
Mide Koruma (Dispepsi / Epigastrik Yanma Varsa):
Pantoprazol (Pantpas 40 mg ampul): 1 ampul IV puşe.
- Metpamid 10 mg tablet: 3x1 (Yemeklerden 15-30 dk önce aç karna). En fazla 5 gün.
- Probiyotik: Erişkinlerde şart olmamakla birlikte Reflor/Maflor şase/kapsül 2x1 (SGK ödemez, kefir, yoğurt da önerilebilir).
- Antisekretuar: Rasekadotril (Raxerin tb, 3x1). Kanlı/mukuslu bakteriyel tabloda loperamid kontrendikedir (toksik megakolon riski).
- GE-Oral Poşet (ORS): 1 litre suya 1 poşet; gün boyu susadıkça içirilir (Diyet: Patates, pirinç lapası, yoğurt, muz; yağlı/şekerli gıdalar yasak).
- Spasmolitikler: Mebeverin hidroklorür (Duspatalin) veya Otilonyum bromür (Spasmomen) veya Pinaveryum bromür (Dicetel): 3x1 (Karın krampları için).
- Bakteriyel Diyare (Yüksek ateş + lökositoz + kanlı-mukuslu dışkı):
Hafif / Ateşsiz Bakteriyel Şüphede (Lokal Antiseptik): Nifuroksazid (Diafuryl fort 200mg tb): 3x1 (5 gün). Ateşsiz kanlı ishalde STEC olasılığı nedeniyle antibiyotik verilmez. İnvaziv / Ağır Tablo (Yüksek ateş + lökositoz + kanlı-mukuslu dışkı): Azitromisin 500 mg/gün, 3 gün; siprofloksasin alternatiftir. (⚠️ Bu kart erişkin içindir; pediatrik AGE kartı ayrıca verilmiştir). - Paraziter / Amipli Diyare (Kötü kokulu yeşilimsi/sulu gaita, kanlı-mukuslu amip kuşkusu):
Metronidazol (Flagyl 500 mg tb): 2x1 veya 3x1 (7-10 gün).
EMİN DEĞİLSEN
1. AKUT BATIN TUZAĞI (En Ölümcül Hata):
- Akut Apandisit, Akut Kolesistit ve Mezenter Arter İskemisi başlangıçta sadece bulantı, kusma ve hafif ishal ile gelebilir!
- Hastanın karnını mutlaka muayene edin; periton irritasyon bulgusu (defans, rebound), sağ alt kadranda lokalize hassasiyet veya ileri yaşta orantısız şiddetli karın ağrısı varsa gastroenterit tanısından uzaklaşın, cerrahi konsültasyonu ve batın tomografisi planlayın.
2. İshal Kesici (Loperamid) Tuzağı:
- Ateşli, dizanterik (kanlı/iltihaplı) veya toksik tablolarda loperamid bağırsak motilitesini durdurarak toksinlerin kana karışmasına ve toksik megakolona neden olur; invaziv tabloda kesinlikle vermeyin!
3. Prerenal Akut Böbrek Hasarı & Elektrolitler:
- Özellikle yaşlı, ACE-i/ARB veya diüretik kullanan hastalarda şiddetli kusma ve ishal hızla prerenal üre/kreatinin yüksekliğine ve hipokalemiye yol açabilir; serum biyokimyasını kontrol etmeden taburcu etmeyin.
4. KÖTÜLEŞİRSE: 112 KKM & Genel Cerrahi / Dahiliye Sevki:
- 2000 cc hidrasyona rağmen hipotansiyonu düzelmeyen, peritoneal bulguları pozitifleşen, oral alımı tamamen kapalı olan veya belirgin laktik asidoz / akut böbrek hasarı gelişen olgular yatarak tedavi için ileri merkeze sevk edilmelidir.