ERİŞKİN AGE & BULANTI-KUSMA PROTOKOLÜ

Acil Hidrasyon, Antiemetik / Spazmolitik & Bakteriyel-Paraziter Tedavi

EMİN'SEN

1. Acil Servis Mayi & Semptomatik Tedavi:
  1. Hidrasyon: 500 - 1000 cc SF (İzotonik) IV infüzyon (Hipotansiyon veya taşikardi varsa hızlı verilir).
  2. Antiemetik (Bulantı / Kusma):
    • Metoklopramid (Metpamid 10 mg ampul): 1 ampul 100 cc SF içine).
    • VEYA Ondansetron (Zofran / Zofer 4-8 mg ampul): Dirençli kusmada 4-8 mg yavaş IV puşe.
  3. Antispazmodik (Kramp / Karın Ağrısı):
    Hiyosin-N-butilbromür (Buscopan): 1 ampul yavaş IV/IM (Şiddetli kramp ve kolik tarzı bağırsak sancısını kesme konusunda tartışmalar mevcut). Glokom, prostat hipertrofisi ve kalp hastalığında verilmez.
  4. Mide Koruma (Dispepsi / Epigastrik Yanma Varsa):
    Pantoprazol (Pantpas 40 mg ampul): 1 ampul IV puşe.
2. Standart Taburculuk Reçetesi (Viral / Hafif AGE):
  1. Metpamid 10 mg tablet: 3x1 (Yemeklerden 15-30 dk önce aç karna). En fazla 5 gün.
  2. Probiyotik: Erişkinlerde şart olmamakla birlikte Reflor/Maflor şase/kapsül 2x1 (SGK ödemez, kefir, yoğurt da önerilebilir).
  3. Antisekretuar: Rasekadotril (Raxerin tb, 3x1). Kanlı/mukuslu bakteriyel tabloda loperamid kontrendikedir (toksik megakolon riski).
  4. GE-Oral Poşet (ORS): 1 litre suya 1 poşet; gün boyu susadıkça içirilir (Diyet: Patates, pirinç lapası, yoğurt, muz; yağlı/şekerli gıdalar yasak).
  5. Spasmolitikler: Mebeverin hidroklorür (Duspatalin) veya Otilonyum bromür (Spasmomen) veya Pinaveryum bromür (Dicetel): 3x1 (Karın krampları için).
3. Antibiyotik Tedavisi (Yalnızca Kanıtlı / Şüpheli Tabloda):
  • Bakteriyel Diyare (Yüksek ateş + lökositoz + kanlı-mukuslu dışkı):
    Hafif / Ateşsiz Bakteriyel Şüphede (Lokal Antiseptik): Nifuroksazid (Diafuryl fort 200mg tb): 3x1 (5 gün). Ateşsiz kanlı ishalde STEC olasılığı nedeniyle antibiyotik verilmez. İnvaziv / Ağır Tablo (Yüksek ateş + lökositoz + kanlı-mukuslu dışkı): Azitromisin 500 mg/gün, 3 gün; siprofloksasin alternatiftir. (⚠️ Bu kart erişkin içindir; pediatrik AGE kartı ayrıca verilmiştir).
  • Paraziter / Amipli Diyare (Kötü kokulu yeşilimsi/sulu gaita, kanlı-mukuslu amip kuşkusu):
    Metronidazol (Flagyl 500 mg tb): 2x1 veya 3x1 (7-10 gün).

EMİN DEĞİLSEN

1. AKUT BATIN TUZAĞI (En Ölümcül Hata):

  • Akut Apandisit, Akut Kolesistit ve Mezenter Arter İskemisi başlangıçta sadece bulantı, kusma ve hafif ishal ile gelebilir!
  • Hastanın karnını mutlaka muayene edin; periton irritasyon bulgusu (defans, rebound), sağ alt kadranda lokalize hassasiyet veya ileri yaşta orantısız şiddetli karın ağrısı varsa gastroenterit tanısından uzaklaşın, cerrahi konsültasyonu ve batın tomografisi planlayın.

2. İshal Kesici (Loperamid) Tuzağı:

  • Ateşli, dizanterik (kanlı/iltihaplı) veya toksik tablolarda loperamid bağırsak motilitesini durdurarak toksinlerin kana karışmasına ve toksik megakolona neden olur; invaziv tabloda kesinlikle vermeyin!

3. Prerenal Akut Böbrek Hasarı & Elektrolitler:

  • Özellikle yaşlı, ACE-i/ARB veya diüretik kullanan hastalarda şiddetli kusma ve ishal hızla prerenal üre/kreatinin yüksekliğine ve hipokalemiye yol açabilir; serum biyokimyasını kontrol etmeden taburcu etmeyin.

4. KÖTÜLEŞİRSE: 112 KKM & Genel Cerrahi / Dahiliye Sevki:

  • 2000 cc hidrasyona rağmen hipotansiyonu düzelmeyen, peritoneal bulguları pozitifleşen, oral alımı tamamen kapalı olan veya belirgin laktik asidoz / akut böbrek hasarı gelişen olgular yatarak tedavi için ileri merkeze sevk edilmelidir.
Yasal Uyarı & Sorumluluk Reddi:
Bu sitede yer alan protokoller, dozlar ve klinik algoritmalar yalnızca hekimler ve sağlık çalışanları için mesleki hafıza desteği amacıyla derlenmiştir. Hekim-hasta ilişkisi doğurmaz; resmi tanı/tedavi kılavuzu, mevzuat veya protokol niteliği taşımaz. Sitede yer verilen ticari isimler (müstahzarlar) yalnızca acil pratik hatırlatmayı kolaylaştırmak amacıyla emsal olarak paylaşılmış olup hiçbir ilaç firmasıyla reklam, sponsorluk veya maddi çıkar bağı bulunmamaktadır; bağlayıcı olan her zaman etken maddedir. Her ilaç önce etken maddeyle yazılır; parantez içindeki ticari isimler yalnızca örnektir, aynı etken maddeyi içeren muadiller de kullanılabilir. 'SGK ödemez', 'reçetesiz alınır' gibi geri ödeme ifadeleri SUT değişikliklerine bağlıdır. Tıbbi kararlar, dozaj, endikasyon, kontrendikasyon ve nihai uygulama sorumluluğu bütünüyle hastayı bizzat takip ve muayene eden hekimin mesleki takdirindedir. İçerik yazarın bilgi ve deneyimine ve belirtilen kaynaklara dayanır; hata içerebilir ve her zaman güncel olmayabilir. Kılavuz tablo ve algoritmaları birebir kopyalanmaz; kaynak gösterilerek özetlenir. Doz, endikasyon ve kontrendikasyonlar uygulamadan önce güncel kılavuz, ürün bilgisi (KÜB) ve kurum protokolüyle doğrulanmalıdır. Klinik karar ve uygulama sorumluluğu hastayı değerlendiren hekime aittir. Hata bildirimi: dalseckinemin@gmail.com.

· Son düzenleme: 05.11.2026