ACİLDE EN SIK İLAÇLAR & ENJEKSİYON GÜVENLİĞİ

Ampul Dozları, IV/IM Yasakları, Pediatrik Dozlama & Toksisite Sınırları

EMİN'SEN

1. Analjezikler, NSAİİ & Kas Gevşeticiler:
  1. Parasetamol (Parol 1000 mg / 100 ml IV Flakon):
    • Santral analjezik/antipiretiktir (NSAİİ DEĞİLDİR; mide kanaması yapmaz, gebede güvenlidir).
    • Erişkin (> 50 kg): 1 flakon (1 g) IV 15 dakikalık infüzyonla (maksimum 4 g/gün).
    • Pediatrik: 15 mg/kg IV infüzyon (6 saatte bir, maks 60 mg/kg/gün). Rektal fitil (Paranox S 120 mg): < 6 yaş 1 supp, 6-12 yaş 2 supp.
  2. Deksketoprofen (Arveles 50 mg / 2 ml Ampul):
    • Güçlü NSAİİ. Renal kolik ve akut kas-iskelet ağrısında etkilidir.
    • IM derin VEYA 100 cc SF içinde en az 1-2 dakikada yavaş IV infüzyon. Maksimum doz: 150 mg/gün (3 ampul). < 18 yaş ve gebede kontrendikedir.
  3. Diklofenak Sodyum ( 75 mg / 3 ml Ampul):
    • SADECE DERİN IM UYGULANIR! KESİNLİKLE IV VERİLMEZ. Günde en fazla 2 ampul (150 mg).
  4. Tiyokolşikosid (Muscoril 4 mg / 2 ml Ampul):
    • SADECE IM UYGULANIR! KESİNLİKLE IV VERİLMEZ (ani hipotansiyon ve arrest riski).
    • 12 saatte bir 1 ampul IM (maks 8 mg/gün). 16 yaş altında, gebede ve fertil erişkinlerde kontrendikedir.
2. Antiemetikler & Spazmolitikler:
  1. Metoklopramid (Metpamid 10 mg / 2 ml Ampul):
    • Erişkinde 1 ampul (10 mg) IM veya 100 cc SF içinde (maks 30 mg/gün). < 1 yaş kontrendikedir. Böbrek yetmezliğinde %50 doz azaltılır.
    • Distoni Yan Etkisi: Çene kilitlenmesi veya boyun kasılması yaparsa antidotu Avil veya Akineton'dur.
  2. Ondansetron (Zofran 4 mg / 8 mg Ampul):
    • Serotonin 5-HT3 antagonisti. Erişkinde 4-8 mg yavaş IV/IM. GÜNLÜK MAKSİMUM DOZ 32 MG'DIR (yüksek dozda QTc uzaması ve fatal ventriküler aritmi riski!).
  3. Dimenhidrinat (Dramamine 50 mg / 1 ml Ampul):
    • Vertigo ve taşıt tutmasında 50-100 mg IM veya 100 cc SF içinde yavaş IV. Maks 400 mg/gün. < 2 yaş kontrendikedir.
  4. Hiyosin-N-Butilbromür (Buscopan 20 mg / 1 ml Ampul):
    • Düz kas spazmolitiği. 1 ampul yavaş IV veya IM (puşe yapılmaz). Glokom, prostat hipertrofisinde ve kalp hastalığında verilmez.
3. Antihistaminik, Steroid & Antidotlar:
  1. Feniramin (Avil 45.5 mg / 2 ml Ampul):
    • Akut alerji ve ürtikerde 1 ampul derin IM veya SF içinde yavaş IV. Sedasyon yapar.
  2. Deksametazon (Dekort 8 mg) & Metilprednizolon (Prednol 20/40 mg):
    • Anti-enflamatuar/immünsüpresif. Prednol erişkinde 0.5 - 1 mg/kg IV puşe; Dekort 8 mg IV/IM.
  3. N-Asetilsistein (Parasetamol Antidotu):
    • IV Protokolü (Toplam 21 saat): 150 mg/kg (1 saatte) → 50 mg/kg (4 saatte) → 100 mg/kg (16 saatte) %5 Dekstroz içinde verilir. Anafilaktoid döküntü olursa infüzyon yavaşlatılır ve antihistaminik eklenir.
  4. Furosemid (Lasix 20 mg / 2 ml Ampul):
    • Akut akciğer ödemi ve hipervolemide 20-40 mg IV yavaş puşe. Hipovolemi ve hipokalemide kontrendikedir.

EMİN DEĞİLSEN

  • ⚠️ DİKLORON VE MUSCORİL ASLA IV VERİLMEZ: Diklofenak ve Tiyokolşikosid ampulleri intravenöz yoldan puşe edilirse vazomotor kollaps, ani hipotansiyon ve solunum arreste yol açabilir; yalnızca derin intramüsküler (IM) uygulanmalıdır.
  • ⚠️ HİPERTANSİYONDA NİDİLAT (NİFEDİPİN) DİLALTI YASAKTIR: Kapsül patlatıp dilaltı nifedipin verilmesi kontrolsüz ani serebral perfüzyon düşüşüne bağlı iskemik inme (SVO) ve miyokard enfarktüsünü tetikler. Semptomsuz tansiyon yüksekliklerinde hasta panikle düşürülmez; acil hedef organ hasarı yoksa Kaptopril 25 mg oral ile kademeli düşüş hedeflenir.
  • Zofran ile Apomorfin Kontrendikasyonu: Apomorfin kullanan Parkinson hastasına Ondansetron verilirse derin hipotansiyon ve bilinç kaybı gelişir.
  • Metpamid Sonrası Ekstrapiramidal Yan Etkiler: İlaç sonrası boyun kasılması, çene kilitlenmesi veya göz kayması gelişirse (Akut Distoni) histeri sanılmamalıdır; tedavide Akineton 1 ampul IM/ çok yavaş IV (tercihen IM). (veya Avil 1 ampul çok yavaş IV veya IM) uygulanır. Belirgin motor huzursuzluk ve yerinde duramama tablosunda (Akatizi) ise birinci basamakta Propranolol 10–20 mg oral veya düşük doz Diazepam (2.5–5 mg çok yavaş IV) değerlendirilmelidir.
  • Nitrat + PDE-5 İnhibitörü (Sildenafil/Tadalafil): Son 24-48 saatte Viagra kullanım öyküsü varlığında nitratlar refrakter vazomotor kollaps ve ölümcül hipotansiyon tablosu yaratabilir; göğüs ağrısı yönetiminde acil tıp veya kardiyoloji konsültasyonuyla alternatif ajanlar planlanmalıdır.
  • Warfarin + TMP-SMX / Klaritromisin: CYP inhibisyonu nedeniyle INR değerinde kontrolsüz fırlama ve fatal kanama riski belirginleşir; antibiyotik seçimi enfeksiyon hastalıklarına danışılmalı ve INR yakın takip edilmelidir.
  • ACEi/ARB + Spironolakton + Potasyum: Eşzamanlı kullanım kardiyotoksik hiperkalemik arrest olasılığını ciddi oranda artırabilir; potasyum replasmanı öncesi serum düzeyi teyit edilmeli, şüpheli olgularda nefrolojiye danışılmalıdır.
  • Triple Whammy (NSAİİ + ACEi + Diüretik): Özellikle yaşlı veya volüm açığı olan olgularda glomerüler perfüzyonun çökmesiyle anürik ABY gelişebilir; analjezik tercihi için dahiliye/nefroloji görüşü alınmalıdır.
  • Miyastenia Gravis + Aminoglikozid (Gentamisin/Amikasin): Nöromüsküler blokaj mekanizmasıyla dakikalar içinde miyastenik solunum krizine yol açabilir; enfeksiyon yönetiminde mutlaka nöroloji uzmanına danışılmalıdır.
  • Astım/KOAH + Non-Selektif Beta Bloker: Propranolol veya timolol içerikli göz damlaları bile tedaviye dirençli ağır bronkospazmı tetikleme riski taşır; kardiyak endikasyonda kardiyoloji veya göğüs hastalıklarına danışılarak kardiyoselektif ajanlar seçilmelidir.
  • Çift QT Uzatan Ajanlar (Kinolon/Makrolid + Antipsikotik): Kümülatif QTc uzaması Torsades de Pointes ve VF arresti riskini tetikleyebilir; bazal EKG çekilmeli, riskli hastalarda kardiyoloji konsültasyonu istenmelidir.
  • Lityum + Tiazid Diüretik / NSAİİ: Renal eliminasyonun düşmesi sonucu hızla toksik sınıra ulaşıp konfüzyon, nöbet ve koma tablosu oluşturabilir; hidrasyon ve doz yönetimi için psikiyatri/nefrolojiye danışılmalıdır.
  • Digoksin + Verapamil / Amiodaron: P-glikoprotein inhibisyonu ile digoksin klirensi yarı yarıya düşerek ölümcül bradiaritmiler ve AV tam blok doğurabilir; dozaj kardiyoloji önerisiyle revize edilmelidir.
  • Linezolid / Ondansetron / MAOI + SSRI: Kombinasyon fatal Serotonin Sendromu (hipertermi, rijidite, klonus) riskini katlar; klinik şüphede ajanlar derhal kesilmeli, acil tıp veya nöroloji uzmanına danışılmalıdır. Benzodiazepin ve siproheptadin hazır bulundurulmalıdır.
  • Klopidogrel + Omeprazol/Esomeprazol: CYP2C19 yarışması antitrombositer etkinliği azaltarak akut stent trombozu riski doğurabilir; kardiyoloji veya gastroenteroloji onayıyla Pantoprazol veya Rabeprazol tercih edilmelidir.
  • IV Verapamil/Diltiazem + Beta Bloker: İntravenöz birlikte uygulanmaları kardiyojenik şok, yanıtsız bradikardi ve asistoli tablosu yaratabilir; taşiaritmi protokollerinde acil tıp veya kardiyoloji uzmanına danışılmadan kombine edilmemelidir.
  • Metformin + İyotlu IV Kontrast: Kontrasta ikincil nefropati zemininde metforminin birikmesi ölümcül laktik asidoz riski taşır; elektif olgularda ilaç geçici kesilmeli, acil tetkiklerde böbrek fonksiyonları için radyoloji/dahiliye ile koordine olunmalıdır.
  • Seftriakson + Kalsiyumlu Sıvılar (Ringer Laktat): Eşzamanlı veya aynı damar yolundan verilmesi presipitasyon yaparak mikrotromboz ve organ hasarı riski yaratır; damar yolları ayrılmalı veya sıvı seçimi kıdemliye danışılmalıdır.
  • İlaçları piyasa isimleriyle değil, etken maddelerine göre öğreniniz:Mesela parol ve aferin şurubu beraber reçete etmeyin. Yazdığınız ilaçları ezbere değil, etken maddelerine göre reçete edin.
Yasal Uyarı & Sorumluluk Reddi:
Bu sitede yer alan protokoller, dozlar ve klinik algoritmalar yalnızca hekimler ve sağlık çalışanları için mesleki hafıza desteği amacıyla derlenmiştir. Hekim-hasta ilişkisi doğurmaz; resmi tanı/tedavi kılavuzu, mevzuat veya protokol niteliği taşımaz. Sitede yer verilen ticari isimler (müstahzarlar) yalnızca acil pratik hatırlatmayı kolaylaştırmak amacıyla emsal olarak paylaşılmış olup hiçbir ilaç firmasıyla reklam, sponsorluk veya maddi çıkar bağı bulunmamaktadır; bağlayıcı olan her zaman etken maddedir. Her ilaç önce etken maddeyle yazılır; parantez içindeki ticari isimler yalnızca örnektir, aynı etken maddeyi içeren muadiller de kullanılabilir. 'SGK ödemez', 'reçetesiz alınır' gibi geri ödeme ifadeleri SUT değişikliklerine bağlıdır. Tıbbi kararlar, dozaj, endikasyon, kontrendikasyon ve nihai uygulama sorumluluğu bütünüyle hastayı bizzat takip ve muayene eden hekimin mesleki takdirindedir. İçerik yazarın bilgi ve deneyimine ve belirtilen kaynaklara dayanır; hata içerebilir ve her zaman güncel olmayabilir. Kılavuz tablo ve algoritmaları birebir kopyalanmaz; kaynak gösterilerek özetlenir. Doz, endikasyon ve kontrendikasyonlar uygulamadan önce güncel kılavuz, ürün bilgisi (KÜB) ve kurum protokolüyle doğrulanmalıdır. Klinik karar ve uygulama sorumluluğu hastayı değerlendiren hekime aittir. Hata bildirimi: dalseckinemin@gmail.com.

· Son düzenleme: 05.11.2026