AKUT NÖROLOJİK ACİLLER (TİA, İnme & Konversiyon)

ABCD² Skoru, Görüntüleme Protokolü, Resmi Sevk & Organik Ayrımı

EMİN'SEN

1. TİA mı, İnme mi? (ABCD² Skoru ile Karar Ver):

Hasta fokal kayıpla gelip acilde tamamen düzelse bile ilk 48 saatte büyük inme riski taşır:

  1. A (Age / Yaş): ≥ 60 yaş → 1 puan
  2. B (Blood Pressure / Tansiyon): İlk ölçümde Sistolik ≥ 140 veya Diastolik ≥ 90 mmHg → 1 puan
  3. C (Clinical / Klinik): Tek taraflı motor güçsüzlük → 2 puan | Güçsüzlük olmaksızın sadece konuşma bozukluğu → 1 puan
  4. D (Duration / Süre): ≥ 60 dk → 2 puan | 10-59 dk → 1 puan | < 10 dk → 0 puan
  5. D (Diabetes / Diyabet): DM varlığı → 1 puan

⚠️ Karar: ≥ 4 puan yüksek risktir. "Düzeldi" denilip taburcu edilmez; acil Nöroloji konsültasyonu açılır, yatırılarak etiyolojik inceleme (karotis USG, EKO, ritim holter) planlanır. ABCD² tek başına taburculuk veya sevk aciliyeti kararında kullanılmaz. Şüpheli TİA'lı her hasta, beyin görüntülemede kanama dışlandıktan sonra kontrendikasyon yoksa aspirin başlanarak 24 saat içinde nöroloji/inme uzmanı değerlendirmesine alınır

2. Görüntüleme Protokolü (Ne Lazım?):
  1. Kontrastsız Beyin BT + Difüzyon MR (Birlikte İste): Nativ BT kanamayı dışlar (ilk saatlerde iskemiyi göstermez). Difüzyon MR (DWI) erken iskemiyi dakikalar içinde gösteren altın standarttır.
  2. Difüzyon MR Yoksa: Nativ BT ile kanama dışlanır. Klinik oturuyorsa ve stroke şüphesi yüksekse hasta vakit kaybetmeden MR olan merkeze yönlendirilir.
  3. İlk 2 Dakika (Taklitçileri Ele): Parmak ucu kan şekeri (ZORUNLU) bakılmadan inme tanısı konulamaz! Nöbet / Todd parezisi öyküsü (dil ısırığı, idrar kaçırma) mutlaka sorgulanmalıdır.
3. Trombolitik & Resmi Konsültasyon / Sevk Ağı:
  1. Önce danış!: Acil serviste tek başımıza IV trombolitik vermiyoruz; hastayı hazırlayıp Nörolojiye bağlıyoruz, süreci ve sevki nörolog yönlendirir.
  2. Resmi Yol: Son normal görülme saati ≤ 4.5 saat (Trombolitik) veya ≤ 24 saat (Trombektomi adayı) ise:
    • Hastanede Nörolog Varsa: Acil resmi konsültasyon açılır.
    • Hastanede Nörolog Yoksa: 112 Komuta Kontrol Merkezi aranır, 112 üzerinden ildeki nöbetçi Nöroloji uzmanına resmi hattan bağlanılır. Uygunluk kararı alınır ve sevk 112 ile organize edilir.
4. Organik İnme vs. Konversiyon (Yatak Başı İpuçları):
  1. Klinik Geliş: Gerçek inmede vasküler risk faktörleri (HT, AF, ileri yaş) ve net anatomik kayıp vardır. Konversiyon sıklıkla ani tartışma/stres sonrası panikleyen aile eşliğinde tepkisiz yatışla gelir.
  2. Yüz & Duyu: İnmede alın kırışır, ağız sağlam tarafa kayar (santral fasial parezi). Konversiyonda yüz simetriktir; en tipik bulgu göz kapaklarını muayeneye karşı sımsıkı yumma ve sternum ortasında bıçakla kesilmiş gibi duyu kaybı tarifidir.
  3. Hoover Testi: Hasta sırtüstü yatarken hekim ellerini topukların altına koyar. Sağlam bacağını kaldırması istendiğinde felçli bacağın topuğu hekimin elini istemsizce aşağı bastırıyorsa motor yol sağlamdır (konversiyon).
  4. Düşen Kol Testi: Paretik kol yüzün üzerine kaldırılıp serbest bırakılır. Gerçek felçte kol yüze çarpar; konversiyonda kol yüzü korumak için yana kayar. Ayrıca konversiyonda ani nörolojik kayba rağmen hasta endişeli görünmez, güzel aldırmazlık(la belle indifférence)

EMİN DEĞİLSEN

1. Şüphe Varsa Her Zaman İnme Kabul Et:

  • Konversiyon bir dışlama tanısıdır. "Tartışmış, canı sıkılmış" diyerek görüntüleme yapmamak genç inme ve karotis diseksiyonlarını atlamanın ana nedenidir. Tereddüt anında hasta iskemik inme gibi yönetilir (Nativ BT + Difüzyon MR).

2. İlaç ve Tansiyon Tuzakları:

  • Görüntüleme Çıkmadan İlaç YASAKTIR: Kanamayı (SAB / İKK) dışlamadan hastaya kesinlikle Aspirin, Plavix veya DMAH başlanmaz.
  • Tansiyona Dokunma: İskemik inmede tansiyonu hızla düşürmek perfüzyonu bozar; sistolik > 220 veya diastolik > 120 mmHg aşılmadıkça acilde tansiyon düşürülmez. Hemorajik inmede sistolik ~140 mmHg'ye kontrollü düşürme nöroloji/beyin cerrahisiyle planlanır.

3. Resmi Sevk Kriterleri:

  • Difüzyon MR imkânı bulunmayan, ABCD² skoru ≥ 4 olan veya son 24 saat içinde semptomu başlayıp akut infarkt saptanan olgular 112 resmi konsültasyon kanalıyla derhal sevk edilir.
Yasal Uyarı & Sorumluluk Reddi:
Bu sitede yer alan protokoller, dozlar ve klinik algoritmalar yalnızca hekimler ve sağlık çalışanları için mesleki hafıza desteği amacıyla derlenmiştir. Hekim-hasta ilişkisi doğurmaz; resmi tanı/tedavi kılavuzu, mevzuat veya protokol niteliği taşımaz. Sitede yer verilen ticari isimler (müstahzarlar) yalnızca acil pratik hatırlatmayı kolaylaştırmak amacıyla emsal olarak paylaşılmış olup hiçbir ilaç firmasıyla reklam, sponsorluk veya maddi çıkar bağı bulunmamaktadır; bağlayıcı olan her zaman etken maddedir. Her ilaç önce etken maddeyle yazılır; parantez içindeki ticari isimler yalnızca örnektir, aynı etken maddeyi içeren muadiller de kullanılabilir. 'SGK ödemez', 'reçetesiz alınır' gibi geri ödeme ifadeleri SUT değişikliklerine bağlıdır. Tıbbi kararlar, dozaj, endikasyon, kontrendikasyon ve nihai uygulama sorumluluğu bütünüyle hastayı bizzat takip ve muayene eden hekimin mesleki takdirindedir. İçerik yazarın bilgi ve deneyimine ve belirtilen kaynaklara dayanır; hata içerebilir ve her zaman güncel olmayabilir. Kılavuz tablo ve algoritmaları birebir kopyalanmaz; kaynak gösterilerek özetlenir. Doz, endikasyon ve kontrendikasyonlar uygulamadan önce güncel kılavuz, ürün bilgisi (KÜB) ve kurum protokolüyle doğrulanmalıdır. Klinik karar ve uygulama sorumluluğu hastayı değerlendiren hekime aittir. Hata bildirimi: dalseckinemin@gmail.com.

· Son düzenleme: 05.11.2026