Güncel sürüm: doctoremin.com/diyabetik-ketoasidoz · Son düzenleme: 05.11.2026
DİYABETİK KETOASİDOZ – DKA PROTOKOLÜ (Erişkin & Pediatrik)
EMİN'SEN
-
İlk 1 Saatlik Hidrasyon:
• Erişkin: 1000 cc SF (İzotonik) 1 saatte gidecek şekilde IV infüzyon.
• Pediatrik: 10-20 mL/kg %0.9 NaCl 20-30 dakikada; şokta 20 mL/kg hızlı bolus, yeniden değerlendirilerek. Kalan açık 24-48 saate yayılır. İnsülin sıvıdan en az 1 saat sonra, bolussuz 0.05-0.1 Ü/kg/saat başlanır.
⚠️ İlçe acilinde potasyum sonucu ve YBÜ yatağı yoksa 1000 cc SF takılarak insülinsiz sevk edilir. - İdrar Çıkışı & Sonda: Saatlik idrar takibi için foley sonda tak (hedef > 0.5 ml/kg/saat).
- K⁺ < 3.5 mEq/L ise: İNSÜLİN BAŞLANMAZ! Monitör altında 10-20 mEq/saat KCl IV; K⁺ > 3.5 olunca insülin başla. Periferden >10 mEq/saat gerekirse santral yol.(%7.5 KCl 10 mL = 10 mEq; %15 KCl 10 mL = 20 mEq; ampul etiketini kontrol et).
- K⁺ 3.5 - 5.0 mEq/L ise: İdrar çıkışı varsa her 1000 mL sıvıya 10-20 mEq KCl ekle (%7.5 KCl 10 mL = 10 mEq; %15 KCl 10 mL = 20 mEq; ampul etiketini kontrol et). Hedef K⁺ 4-5. İnsüline başla.
- K⁺ > 5.0 mEq/L ise: Mayiye potasyum ekleme; 2 saatte bir K⁺ kontrolü yap.
-
Kristalize İnsülin (Humulin R / Actrapid): 0.1 Ünite/kg/saat IV infüzyon (Ayrı damar yolundan).
Pratik Hazırlık: 50 Ü regüler insülin 50 cc SF içine çekilir (1 cc = 1 Ünite). 70 kg hasta için saatte 7 cc (7 Ü/saat) gönderilir. -
Hedef Düşüş Hızı: Saatte 50 - 75 mg/dL düşüş.
• Saatte < 50 mg/dL düşüyorsa: İnsülin hızını 1.5 - 2 katına çıkar.
• Saatte > 75-100 mg/dL düşüyorsa: Hızı yarıya indir (Hızlı düşüş beyin ödemi yapar!). -
Kan Şekeri < 200 - 250 mg/dL Olunca (Kritik Basamak):
İnsülini kesme! Dozu 0.05 Ü/kg/saate indir. Kan şekeri < 250 mg/dL olunca sıvıya dekstroz eklenir (%5 dekstroz + %0.45 NaCl); insülin keton asidozu düzelene dek sürer. (Amaç: Hipoglisemiye sokmadan keton asidozunu kapatana kadar insülini sürdürmektir).
- Bikarbonat Verme: pH > 7.0 ise bikarbonat KONTRENDİKEDİR! Paradoksal beyin asidozu ve laktat artışı yapar. Bikarbonat rutin verilmez; yalnızca pH < 7.0 ise düşünülür.
- K⁺ Bilmeden İnsülin Başlama: Hipokalemik hastada insülin fatal ventriküler aritmi ve asistoliye neden olur.
EMİN DEĞİLSEN
1. DKA Tanı Triadı:
- Hiperglisemi: Kan şekeri ≥ 200 mg/dL veya bilinen diyabet (SGLT-2 inhibitörü kullananda öglisemik DKA olabilir).
- Ketoz: β-hidroksibütirat ≥ 3.0 mmol/L veya idrar ketonu ≥ 2+.
- Metabolik Asidoz: Venöz/arteriyel pH < 7.30, Bikarbonat (HCO₃) < 18 mEq/L, Anyon açığı > 10-12.
2. Ölümcül Komplikasyon: Akut Beyin Ödemi:
- Özellikle çocuklarda görülür; risk asıl olarak ağır asidoz ve dehidratasyonla ilişkilidir. Sıvı hızı tek başına riski artırmaz (PECARN FLUID, 2018); insülin bolusu yapılmaz ve insülin sıvıdan en az 1 saat sonra başlanır.
- Bulgular: Baş ağrısı, letarji, kusma, bradikardi, hipertansiyon (Cushing triadı).
- Tedavi: Sıvıyı hemen yavaşlat; %3 Hipertonik NaCl (5 ml/kg 30 dk) veya Mannitol 0.5-1 g/kg IV uygula, acil Beyin BT ve YBÜ sevki sağla.
3. KÖTÜLEŞİRSE: 112 KKM & Yoğun Bakım Sevki:
- Ağır asidozu (pH < 7.10), elektrolit imbalansı, şuur bulanıklığı veya altta yatan ağır enfeksiyon/sepsis kuşkusu olan hastalar 112 KKM üzerinden 3. Basamak Dahiliye / Pediatrik Yoğun Bakım Ünitesi olan merkeze acil sevk edilir.