ARI, AKREP & YILAN SOKMALARI PROTOKOLÜ

Lokal Reaksiyon, Sistemik Toksisite & Antivenom Güvenliği

EMİN'SEN

1. Arı Sokması & Lokal Böcek Isırığı:
  1. İğneyi Çıkar: Ciltteki arı iğnesini sıkmadan tırnakla/kartla kazıyarak uzaklaştır. Soğuk kompres uygula.
  2. Anafilaksi Alarmı Varsa (Stridor, Hipotansiyon, Dispne):
    Derhal Adrenalin 0.5 mg IM (Çocukta 0.01 mg/kg IM) uygula! Antihistaminik veya kortizonla vakit kaybetme. DİKKAT: Türkiye'de 1 mL'lik ampuller 0.25 mg, 0.5 mg ve 1 mg içerir; dozu mL ile değil mg ile hesapla, ampul etiketini oku.
  3. Basit / Lokal Reaksiyon Reçetesi:
    • Erişkin: Bilastin/Levosetirizin/Desloratadin tb 1x1 + Antihistaminik jel (Stilex/Fenistil/... jel) lokal 2x1.
    • Pediatrik: Feniramin (Avil) 15 mg süspansiyon (1-3 yaş: 2x½ ölçek; 3-12 yaş: 2x1 ölçek) + Difenhidramin (Kalmosan losyon) 2x1
2. Akrep Sokması (Androctonus crassicauda vb.):
  1. Lokal Bakım: Yıkama + Soğuk uygulama (Ağrıyı ve zehir yayılımını azaltır) + Tetanoz profilaksisi.
  2. Monitörizasyon & EKG: Otonomik fırtına (hipertansiyon/taşikardi, terleme) veya miyokardit gelişebilir.
  3. Akrep Antiserumu: Sistemik otonomik semptomu olan veya çocuk hastalara 1-2 flakon antivenom SF içinde yavaş infüzyonla verilir.
3. Yılan Isırığı (Vipera türleri - Engerek):
  1. Pozisyon: Isırılan ekstremiteyi kalp seviyesinde veya hafif altında hareketsiz tut. Yüzük/saat çıkar!
  2. Kan Tablosu: Tam kan sayımı, PT/INR, aPTT, Fibrinojen ve 20 dakikalık tam kan pıhtılaşma testi (20WBCT) bak.
  3. Yılan Antivenomu: Koagülopati, hızla ilerleyen masif ödem veya sistemik şok varsa UZEM (114) danışılarak infüzyonla başlanır.
⚠️ KIRMIZI ÇİZGİLER (YILAN ISIRIĞINDA ÖLÜMCÜL HATALAR):
  • Yılana Asla Turnike & Buz Uygulama: Turnike ve soğuk, zehri hapsedip masif nekroz, gangren ve kompartman sendromu yapar; ampütasyona yol açar!
  • Yarayı Kesme ve Emmek YASAKTIR: Ek enfeksiyon ve doku hasarı yaratır.

EMİN DEĞİLSEN

1. Kırmızı Bayraklar: Ani bilinç bulanıklığı, spontan diş eti/GİS kanamaları, uzamış INR/aPTT, hematüri, akut akciğer ödemi veya taşikardi/bradikardi atakları.

2. KÖTÜLEŞİRSE: 112 KKM & Toksikoloji / YBÜ: İlerleyici nekrozu, koagülopatisi veya solunum/dolaşım depresyonu olan hastalar antivenom ve yoğun bakım imkanı olan 3. Basamak merkeze acil sevk edilir.

Yasal Uyarı & Sorumluluk Reddi:
Bu sitede yer alan protokoller, dozlar ve klinik algoritmalar yalnızca hekimler ve sağlık çalışanları için mesleki hafıza desteği amacıyla derlenmiştir. Hekim-hasta ilişkisi doğurmaz; resmi tanı/tedavi kılavuzu, mevzuat veya protokol niteliği taşımaz. Sitede yer verilen ticari isimler (müstahzarlar) yalnızca acil pratik hatırlatmayı kolaylaştırmak amacıyla emsal olarak paylaşılmış olup hiçbir ilaç firmasıyla reklam, sponsorluk veya maddi çıkar bağı bulunmamaktadır; bağlayıcı olan her zaman etken maddedir. Her ilaç önce etken maddeyle yazılır; parantez içindeki ticari isimler yalnızca örnektir, aynı etken maddeyi içeren muadiller de kullanılabilir. 'SGK ödemez', 'reçetesiz alınır' gibi geri ödeme ifadeleri SUT değişikliklerine bağlıdır. Tıbbi kararlar, dozaj, endikasyon, kontrendikasyon ve nihai uygulama sorumluluğu bütünüyle hastayı bizzat takip ve muayene eden hekimin mesleki takdirindedir. İçerik yazarın bilgi ve deneyimine ve belirtilen kaynaklara dayanır; hata içerebilir ve her zaman güncel olmayabilir. Kılavuz tablo ve algoritmaları birebir kopyalanmaz; kaynak gösterilerek özetlenir. Doz, endikasyon ve kontrendikasyonlar uygulamadan önce güncel kılavuz, ürün bilgisi (KÜB) ve kurum protokolüyle doğrulanmalıdır. Klinik karar ve uygulama sorumluluğu hastayı değerlendiren hekime aittir. Hata bildirimi: dalseckinemin@gmail.com.

· Son düzenleme: 05.11.2026